Update Mỹ 
vs Venezuela 
vs Venezuela thảo luận Chia sẻ quan điểm đầu tư.
Trang 4/4
Dưới đây là bài viết hoàn chỉnh, mạch lạc, súc tích nhưng vẫn giữ chiều sâu học thuật — dựa trên toàn bộ chuỗi lập luận bạn đã gửi: từ carry trade, vàng, đến quá trình xoay trục sang dầu.
TỪ CARRY TRADE ĐẾN CHU KỲ VÀNG – VÀ TẠI SAO ĐÍCH ĐẾN CUỐI CÙNG LẠI LÀ DẦU
Trong hơn một thập kỷ, thị trường tài chính toàn cầu vận hành trong một môi trường quen thuộc: lãi suất thấp, thanh khoản dồi dào, và carry trade trở thành chiến lược thống trị. Các định chế vay vốn với chi phí rẻ—đặc biệt ở Mỹ, Nhật và châu Âu—để đổ vào tài sản tài chính sinh lợi cao hơn. Chu kỳ này tạo ra:
I. Sự rạn nứt của carry trade và điểm bùng nổ lạm phát
Dưới chính quyền Trump, với định hướng ép lãi suất xuống, đồng USD yếu hơn, và ưu tiên tăng trưởng danh nghĩa, carry trade—thay vì nở rộ—đã bắt đầu đảo chiều.
Ba yếu tố thay đổi cục diện:
Đó chính là lúc vàng—tài sản vật chất tối thượng—bắt đầu phản ứng.
II. Vàng bước vào chu kỳ tăng giá mới: Tại sao còn rất sớm?
Với lãi suất thực đi xuống, vàng đã bứt phá lên trên 4.100 USD/oz, và theo nhiều mô hình định giá:
Điều này chỉ xảy ra trong thời kỳ vỡ bong bóng tài sản tài chính.
Chứng cứ quan trọng nhất:
Nhà đầu tư phương Tây bắt đầu gom vàng vật chất trở lại
Silver chưa có “blow-off top”
Trong mọi chu kỳ vàng 50 năm qua, đỉnh vàng luôn được báo trước bởi cơn sốt bạc (silver catch-up rally) bùng nổ +150%–300%.
Lần này:
III. Nhưng vì sao sau vàng, sự xoay trục sẽ dẫn đến dầu?
Vì vàng chỉ là “tiền cổ xưa” — trong khi dầu là máu kinh tế hiện đại.
Trong mọi giai đoạn:
Hiện tại, dầu đang ở một trong những mức rẻ nhất lịch sử so với vàng
IV. Lý do căn bản khiến dầu trở thành “big trade” tiếp theo
1. Shale Mỹ chạm đỉnh – Permian đã roll-over
2. Shale gas cũng đang đi vào giai đoạn suy giảm
3. Dầu đã cực rẻ so với mọi tài sản tài chính
Định giá hiện tại phản ánh carry bubble, không phản ánh cung–cầu thực.
Khi carry regime kết thúc → tài sản thực trỗi dậy → dầu được định giá lại mạnh.
4. Tồn kho toàn cầu đang trở về vùng nguy hiểm
Trong khi nhu cầu toàn cầu vẫn tăng đều 1–1.5 mb/d mỗi năm.
5. OPEC+ kiểm soát tuyệt đối thị trường
Khác hoàn toàn giai đoạn 2014–2019, nhóm có kỷ luật và lợi ích thống nhất.
V. Vàng là tín hiệu – dầu mới là điểm đến
Trong thập niên 2000, vàng tăng 650%, nhưng dầu tăng 1300%.
Nếu chu kỳ hiện tại lặp lại:
KẾT LUẬN
Carry bubble đã bước vào giai đoạn tan rã.
Vàng chỉ là bước đầu của quá trình tái định giá.
Dầu mới là trung tâm của chu kỳ kế tiếp — bởi nó là tài sản thực quan trọng nhất của thế giới hiện đại.
Nhà đầu tư vàng sẽ giàu.
Nhà đầu tư dầu – có thể giàu hơn.
Nếu bạn muốn, tôi có thể viết thêm:
Trong hơn một thập kỷ, thị trường tài chính toàn cầu vận hành trong một môi trường quen thuộc: lãi suất thấp, thanh khoản dồi dào, và carry trade trở thành chiến lược thống trị. Các định chế vay vốn với chi phí rẻ—đặc biệt ở Mỹ, Nhật và châu Âu—để đổ vào tài sản tài chính sinh lợi cao hơn. Chu kỳ này tạo ra:
- Hệ số nhân tiền (money multiplier) sụp đổ
- Tài sản tài chính phình to vượt xa nền kinh tế thực
- Định giá cổ phiếu vọt lên mức 200% GDP
- Một thế giới “hyper-financialization”—nơi giá trị giấy tờ tăng nhanh hơn giá trị hàng hóa, lao động và năng lượng
Dưới chính quyền Trump, với định hướng ép lãi suất xuống, đồng USD yếu hơn, và ưu tiên tăng trưởng danh nghĩa, carry trade—thay vì nở rộ—đã bắt đầu đảo chiều.
Ba yếu tố thay đổi cục diện:
- Lãi suất thực giảm mạnh
- Lạm phát dai dẳng hơn dự kiến
- Hệ thống bắt đầu dịch chuyển từ “carry regime” sang “anti-carry regime”
Đó chính là lúc vàng—tài sản vật chất tối thượng—bắt đầu phản ứng.
Với lãi suất thực đi xuống, vàng đã bứt phá lên trên 4.100 USD/oz, và theo nhiều mô hình định giá:
- So với Monetary Base → vàng cực rẻ (chỉ bằng 18% mức cân bằng lịch sử)
- So với M2 → vẫn rẻ
- So với Dow Jones → còn dư địa để vàng tăng gấp đôi
- So với giá nhà → đã chạm vùng đỉnh lịch sử
- So với GDP deflator → hơi đắt
Điều này chỉ xảy ra trong thời kỳ vỡ bong bóng tài sản tài chính.
Chứng cứ quan trọng nhất:
Nhà đầu tư phương Tây bắt đầu gom vàng vật chất trở lại
- ETF vàng hút 200 tấn chỉ trong Q3
- Trung tâm mua vào chuyển dịch từ NHTW sang ETF phương Tây
- Chu kỳ tích lũy này mới diễn ra 1,5 năm, so với:
- 8 năm (2004–2012)
- 5 năm (2016–2021)
Silver chưa có “blow-off top”
Trong mọi chu kỳ vàng 50 năm qua, đỉnh vàng luôn được báo trước bởi cơn sốt bạc (silver catch-up rally) bùng nổ +150%–300%.
Lần này:
- Silver mới chỉ tăng 50%
- Chưa có short squeeze thật sự
- Chưa có FOMO
- Chưa có Hunt Brothers 2.0
Vì vàng chỉ là “tiền cổ xưa” — trong khi dầu là máu kinh tế hiện đại.
Trong mọi giai đoạn:
- USD yếu
- Lạm phát cao
- Chính sách tiền tệ bất ổn
- Mỹ bơm thanh khoản
- Niềm tin vào tài sản tài chính lung lay
Hiện tại, dầu đang ở một trong những mức rẻ nhất lịch sử so với vàng
- 1 thùng dầu = ~0.025 ounce vàng
- Rẻ hơn thời 1999 (đáy của thị trường dầu)
- Rẻ hơn thời 1970 trước cú sốc dầu
- Rẻ hơn trước 2008
- Rẻ hơn trước 2022
1. Shale Mỹ chạm đỉnh – Permian đã roll-over
- Permian oil peak: Oct 2025 – 5.73 mb/d
- Giảm 100k bpd trong 12 tháng
- Shale oil toàn Mỹ: -160k bpd YoY
- NGL chỉ đang tăng do hiệu ứng “gas burp” giai đoạn cuối
2. Shale gas cũng đang đi vào giai đoạn suy giảm
- Marcellus productivity giảm từ 2023
- Các basin ngoài Permian đã suy yếu
- Mô hình dự báo shale gas toàn quốc sẽ đi ngang hoặc giảm trong 1–2 năm tới
3. Dầu đã cực rẻ so với mọi tài sản tài chính
Định giá hiện tại phản ánh carry bubble, không phản ánh cung–cầu thực.
Khi carry regime kết thúc → tài sản thực trỗi dậy → dầu được định giá lại mạnh.
4. Tồn kho toàn cầu đang trở về vùng nguy hiểm
Trong khi nhu cầu toàn cầu vẫn tăng đều 1–1.5 mb/d mỗi năm.
5. OPEC+ kiểm soát tuyệt đối thị trường
Khác hoàn toàn giai đoạn 2014–2019, nhóm có kỷ luật và lợi ích thống nhất.
- Vàng phản ứng đầu tiên khi niềm tin tài chính lung lay.
- Bạc bùng nổ khi chu kỳ vàng sắp kết thúc.
- Nhưng dầu là nơi cuối cùng dòng tiền phải đến để tái định giá nền kinh tế thực.
Trong thập niên 2000, vàng tăng 650%, nhưng dầu tăng 1300%.
Nếu chu kỳ hiện tại lặp lại:
- Vàng có thể đi 6.000–10.000
- Nhưng dầu có thể bước vào vùng 150–250 USD/thùng (hoặc cao hơn nếu có shock).
Carry bubble đã bước vào giai đoạn tan rã.
Vàng chỉ là bước đầu của quá trình tái định giá.
Dầu mới là trung tâm của chu kỳ kế tiếp — bởi nó là tài sản thực quan trọng nhất của thế giới hiện đại.
Nhà đầu tư vàng sẽ giàu.
Nhà đầu tư dầu – có thể giàu hơn.
Nếu bạn muốn, tôi có thể viết thêm:
- Bản tóm tắt 1 trang
- Bản phiên bản đầu tư (investment memo)
- Bản slide thuyết trình 8–10 trang
Reactions:
Tulethanh
Vàng chưa đạt đỉnh nhưng đã tăng gấp 3 từ đáy trong khi dầu đang rất rẻ.
Mua cổ phiếu dầu khí hoặc các cổ phiếu hàng hóa hưởng lợi khi dầu tăng: GAS, VHC, DGC,…
Mua cổ phiếu dầu khí hoặc các cổ phiếu hàng hóa hưởng lợi khi dầu tăng: GAS, VHC, DGC,…
Tin tức:
Trump tuyên bố không phận phía trên và xung quanh Venezuela sẽ bị đóng cửa hoàn toàn.
Trump tuyên bố không phận phía trên và xung quanh Venezuela sẽ bị đóng cửa hoàn toàn.
Tin tức
MÁY BAY CỦA MADURO ĐÃ HẠ CÁNH XUỐNG BIÊN GIỚI BRAZIL, VÀ NHÀ ĐỘC TÀI CÓ THỂ ĐANG TRỐN THOÁT
MÁY BAY CỦA MADURO ĐÃ HẠ CÁNH XUỐNG BIÊN GIỚI BRAZIL, VÀ NHÀ ĐỘC TÀI CÓ THỂ ĐANG TRỐN THOÁT
Không có máy bay trên không phận Venezuela
, thời gian Mỹ tấn công chỉ còn đếm ngược từng ngày.
Do tin Mỹ vs Vene nên giá kim loại quý và giá dầu khí tăng.
M đang cầm cả 2:
Kim loại quý: Bạc thương hiệu Phú Quý.
Dầu khí: Nắm cổ GAS.
Trong thời kỳ biến động này nên đầu tư vào Dầu và Kim loại quý.
M đang cầm cả 2:
Kim loại quý: Bạc thương hiệu Phú Quý.
Dầu khí: Nắm cổ GAS.
Trong thời kỳ biến động này nên đầu tư vào Dầu và Kim loại quý.
Chính quyền Trump đã đưa ra tối hậu thư nghiêm khắc cho Nicolás Maduro yêu cầu ông rời khỏi Venezuela ngay lập tức, trước khi Trump tuyên bố đóng cửa không phận Venezuela.
1. “Witkoff & Kushner gặp Putin” + “Mỹ sắp tấn công Venezuela” → Không phải ngẫu nhiên
Khi các nhân vật thân cận với giới quyền lực Mỹ (Kushner) xuất hiện ở Nga trong bối cảnh Mỹ có lập trường cứng rắn và đang chuẩn bị hành động quân sự với Venezuela, thì có thể đang diễn ra một cuộc thương lượng hậu trường lớn giữa các siêu cường.
2. Ukraine ↔ Venezuela: Có thể là một “thỏa thuận trao đổi”
Diễn giải:
(Như kiểu “đổi sân chơi địa chính trị”.)
3. Có cả yếu tố Trung Quốc ↔ Đài Loan đang chờ kích hoạt?
Nếu Mỹ–Nga đang làm 1 “deal lớn”, thì:
Khi các nhân vật thân cận với giới quyền lực Mỹ (Kushner) xuất hiện ở Nga trong bối cảnh Mỹ có lập trường cứng rắn và đang chuẩn bị hành động quân sự với Venezuela, thì có thể đang diễn ra một cuộc thương lượng hậu trường lớn giữa các siêu cường.
2. Ukraine ↔ Venezuela: Có thể là một “thỏa thuận trao đổi”
Diễn giải:
- Nga quan tâm nhất: Ukraine
- Mỹ quan tâm nhất: Venezuela (dầu mỏ & địa chính trị ngay “sân sau”)
(Như kiểu “đổi sân chơi địa chính trị”.)
3. Có cả yếu tố Trung Quốc ↔ Đài Loan đang chờ kích hoạt?
Nếu Mỹ–Nga đang làm 1 “deal lớn”, thì:
- Liệu có một deal song song giữa Mỹ–Trung về vấn đề Đài Loan?
- Có thể là thỏa thuận để tránh xung đột, hoặc đổi nhượng bộ ở nơi khác.
Hiện Mỹ đã sẵn sàng tấn công Venezuela trong khi Nga và Trung Quốc không có phản ứng gì?
Khả năng đã có thỏa thuận
Mỹ sẽ nhượng bộ phần nào đó trong vấn đề Ukraina và Đài Loan cho Nga và Trung Quốc.
Khả năng đã có thỏa thuận
Mỹ sẽ nhượng bộ phần nào đó trong vấn đề Ukraina và Đài Loan cho Nga và Trung Quốc. Chuyến tàu LNG Bị trừng phạt đầu tiền sau 22 tháng từ Nga đi TQ đi qua loạt khu vực do Mỹ và đồng minh kiểm soát. Việc này diễn ra cùng lúc Mỹ sắp đánh Venezuela cho thấy sự nhượng bộ của Mỹ.
Sách trắng chiến lược an ninh Mỹ:
Tóm gọn Mỹ giảm áp lực lên Trung Quốc và Nga tập trung vào ổn định khu vực Châu Mỹ, ưu tiên ổn định Venezuela giàu tài nguyên, tái công nghiệp và chuỗi cung ứng tại Mỹ. Các đồng minh phải tăng chi tiêu quốc phòng để tự bảo vệ mình.
Tóm gọn Mỹ giảm áp lực lên Trung Quốc và Nga tập trung vào ổn định khu vực Châu Mỹ, ưu tiên ổn định Venezuela giàu tài nguyên, tái công nghiệp và chuỗi cung ứng tại Mỹ. Các đồng minh phải tăng chi tiêu quốc phòng để tự bảo vệ mình.
Giới trẻ ngày nay sống trong nền kinh tế hậu trung lưu, nơi sở hữu tài sản chết dần, tiết kiệm vô nghĩa, mua nhà bất khả thi, đại học là gánh nợ, lạm phát phá hủy giá trị tiền, lương không dẫn đến mốc trưởng thành, và thăng tiến xã hội biến mất. Họ chuyển sang tối ưu hóa hiện tại (present-maximization), vì tương lai không thể chi trả – chi tiêu ngay hôm nay là hành vi hợp lý trong hệ thống incentive bị hỏng.
Hậu quả họ chi tiêu cho lối sống tách rời khỏi thu nhập, tăng vay nợ để bù đắp. Nhiều người trẻ theo lối sống “nằm thẳng” từ bỏ cuộc sống hoặc đánh bạc bằng long short vì họ cảm thấy làm việc chăm chỉ không có kết quả.
Giải pháp hiện tại các chính phủ đưa ra là thu nhập phổ quát bắt đầu phổ biến từ hồi COVID phát tiền trực tiếp cho dân chi tiêu. Nhưng kết quả chỉ làm lạm phát tồi tệ hơn. Đây là cái vòng luẩn quẩn dân bất mãn>chính phủ ra chính sách bảo hộ > Lạm phát cao> Dân bẫn mãn, giống như con nghiện liên tục in tiền . Kết quả là lúc nào đó khi dân và chính phủ cuối cùng phải chấp nhận giải phát là tăng lãi suất, hạn chế chi tiêu lãng phí để hạ lạm phát.
Hiện tại còn rất xa đến lúc dân và chính phủ chọn giải pháp tăng lãi suất, hiện chính phủ còn đang muốn tăng chi tiêu, hạ lãi suất bất chấp lạm phát.
Hậu quả họ chi tiêu cho lối sống tách rời khỏi thu nhập, tăng vay nợ để bù đắp. Nhiều người trẻ theo lối sống “nằm thẳng” từ bỏ cuộc sống hoặc đánh bạc bằng long short vì họ cảm thấy làm việc chăm chỉ không có kết quả.
Giải pháp hiện tại các chính phủ đưa ra là thu nhập phổ quát bắt đầu phổ biến từ hồi COVID phát tiền trực tiếp cho dân chi tiêu. Nhưng kết quả chỉ làm lạm phát tồi tệ hơn. Đây là cái vòng luẩn quẩn dân bất mãn>chính phủ ra chính sách bảo hộ > Lạm phát cao> Dân bẫn mãn, giống như con nghiện liên tục in tiền . Kết quả là lúc nào đó khi dân và chính phủ cuối cùng phải chấp nhận giải phát là tăng lãi suất, hạn chế chi tiêu lãng phí để hạ lạm phát.
Hiện tại còn rất xa đến lúc dân và chính phủ chọn giải pháp tăng lãi suất, hiện chính phủ còn đang muốn tăng chi tiêu, hạ lãi suất bất chấp lạm phát.
Tin đồn: tấn công vào dịp lễ giáng sinh 
tấn công vào dịp lễ giáng sinh “Tôi sẽ nói điều gì đó sẽ không làm hài lòng khi đối mặt với những gì 95 đến 99 phần trăm - tôi không chắc con số chính xác - của các nhà đầu tư nghĩ là đầu tư là gì. Cho đến năm 1982, thực sự giữa những năm 80, 60-40 và đầu tư thụ động quỹ chỉ số cũng không tồn tại. Nó được bán cho thế giới. Đó là suy nghĩ của nhóm. Mọi người trên hành tinh đều nghĩ rằng đầu tư là mua đồ. Mua sắm. 'Tôi thích thứ đó'—để đánh giá cao. Điều đó không tồn tại như một khái niệm trong đầu tư rộng rãi. Hầu hết mọi người nghĩ rằng đó là chi phí phức tạp và chúng tôi sẽ [bỏ qua chúng?]... và đó là những gì đầu tư [là]. Tôi đang nói với bạn rằng điều đó không tồn tại cho đến giữa những năm 1980 bởi vì nó không hoạt động."
Cem Karsan
Cem Karsan
Cổ phiếu dầu khí và hàng hóa đang rất có tiềm năng
Kim loại quý đang pha tăng dựng đứng, chắc tầm hè -thu năm nay sẽ đạt đỉnh, khi đó theo mình bitcion sẽ là tài sản đầu tư thay thế trong bối cảnh lạm phát.
Trước m đã chia sẻ bitcoin không thể thay thế tiền tệ vì nó không có khả năng co dãn cung cùng với sự phát triển-suy thoái của kinh tế, bitcoin chỉ có tác dụng để lưu trữ giá trị trong thời kỳ lạm phát.
Nếu xét theo phân phối tài sản theo độ tuổi của cơ cấu dân số, thì Bitcoin sẽ đạt đỉnh năm 2030-2035.
Nếu xét theo lịch sử thập niên 70s thế giới cũng trải qua lạm phát cao trong suốt 10 năm.
Vậy nên theo mình Bitcoin là tài sản có thể đầu tư, tuy nhiên sau 2035 thì nó không còn giá trị gì cả. Không thể thay thế tiền tệ vì không có khả năng co dãn cung và không bao giờ có chính phủ nào chịu để dân sử dụng bitcoin để thay thế tiền tệ do chính phủ phát hành. Khi lạm phát giảm thì nhu cầu bảo vệ tài sản cũng không còn.
Trước m đã chia sẻ bitcoin không thể thay thế tiền tệ vì nó không có khả năng co dãn cung cùng với sự phát triển-suy thoái của kinh tế, bitcoin chỉ có tác dụng để lưu trữ giá trị trong thời kỳ lạm phát.
Nếu xét theo phân phối tài sản theo độ tuổi của cơ cấu dân số, thì Bitcoin sẽ đạt đỉnh năm 2030-2035.
Nếu xét theo lịch sử thập niên 70s thế giới cũng trải qua lạm phát cao trong suốt 10 năm.
Vậy nên theo mình Bitcoin là tài sản có thể đầu tư, tuy nhiên sau 2035 thì nó không còn giá trị gì cả. Không thể thay thế tiền tệ vì không có khả năng co dãn cung và không bao giờ có chính phủ nào chịu để dân sử dụng bitcoin để thay thế tiền tệ do chính phủ phát hành. Khi lạm phát giảm thì nhu cầu bảo vệ tài sản cũng không còn.
Reactions:
kerberus and vuducsaobien
M có cảm giác bạc nói riêng và các tài sản khác nói chung sắp tăng mạnh.
Nguyên nhân là Mỹ chiến tranh vs Iran. Khi Mỹ in tiền tài trợ chiến tranh sẽ gây lạm phát cả thế giới khiến giá tài sản tăng. Cái này khác vs Nga và Ukr vì Nga lạm phát chỉ nội bộ trong nước chịu với nhau.
Mua cái gì cũng được kim loại, bitcoin, chứng khoán... Đừng cầm tiền giấy là được.
Nguyên nhân là Mỹ chiến tranh vs Iran. Khi Mỹ in tiền tài trợ chiến tranh sẽ gây lạm phát cả thế giới khiến giá tài sản tăng. Cái này khác vs Nga và Ukr vì Nga lạm phát chỉ nội bộ trong nước chịu với nhau.
Mua cái gì cũng được kim loại, bitcoin, chứng khoán... Đừng cầm tiền giấy là được.
Reactions:
kerberus
Tổng thống Trump muốn gì? (Dưới đây, dựa trên các tuyên bố của ông)
Ông ấy muốn đưa việc sản xuất chip điện tử và chất bán dẫn trở lại Hoa Kỳ thay vì sản xuất chúng ở châu Á. Ông ta muốn bán các sản phẩm nông nghiệp của Mỹ cho Ấn Độ, điều mà người Ấn Độ hoàn toàn từ chối. Ông muốn các công ty châu Á ký hợp đồng LNG dài hạn với các công ty Mỹ và mua thêm LNG của Mỹ. Ông ấy muốn các nước châu Á mua nhiều dầu mỏ của Mỹ hơn.(Phần dưới đây dựa trên Chiến lược An ninh Quốc gia được công bố vào tháng 11 năm ngoái)
Sự thống trị thế giới đạt được thông qua trí tuệ nhân tạo và nguồn cung năng lượng dồi dào, (nhưng không có trí tuệ nhân tạo thì không có năng lượng) Việc thống trị thế giới đòi hỏi năng lượng phải rẻ đối với các công ty AI của Mỹ và đắt đỏ đối với các quốc gia cạnh tranh.
Điều trên đòi hỏi phải kiểm soát tất cả các tuyến đường thủy. Kênh đào Panama và Biển Đỏ ở cả hai đầu đã được kiểm soát, và giờ đây eo biển Hormuz đang được kiểm soát để kiểm soát dòng chảy và chi phí tài nguyên năng lượng cho các quốc gia đối thủ. Tuyến đường còn lại là Tuyến đường biển phía Bắc gần Cực, và điều này đòi hỏi phải kiểm soát Greenland.Liệu ông Trump có đạt được những mục tiêu trên không? Ông ấy đã đạt được tất cả:
Việc ngừng xuất khẩu heli từ vùng Vịnh đã giáng một đòn mạnh vào ngành công nghiệp bán dẫn và chip của châu Á. Hoa Kỳ là nhà sản xuất heli lớn nhất thế giới! Việc ngừng xuất khẩu phân bón sang Ấn Độ đang gây ảnh hưởng nặng nề đến ngành nông nghiệp Ấn Độ. Nhưng tác động còn lớn hơn nữa: ngành công nghiệp phân bón của Ấn Độ phụ thuộc vào khí đốt và khí tự nhiên hóa lỏng từ vùng Vịnh. Những nguồn này cũng bị ảnh hưởng. Điều này sẽ tạo cơ hội cho Trump đạt được mục tiêu buộc Ấn Độ mua các sản phẩm nông nghiệp của Mỹ. Việc ngừng xuất khẩu methanol từ vùng Vịnh đã ảnh hưởng đến một số ngành công nghiệp ở Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản. Giờ đây, tất cả các công ty châu Á đều nhận thấy rõ rủi ro khi phụ thuộc vào dầu khí vùng Vịnh là rất cao, do đó việc đa dạng hóa đòi hỏi phải tăng cường phụ thuộc vào dầu khí của Mỹ. Hoa Kỳ là nhà sản xuất dầu khí lớn nhất thế giới. Giờ đây đã rõ ràng rằng những gì đã xảy ra ở Venezuela và việc tích trữ dầu của Venezuela tại các cảng của Mỹ là để bù đắp cho lượng dầu của Iraq không đến được Hoa Kỳ do việc đóng cửa eo biển Hormuz! Tôi đã thật ngốc khi nghĩ rằng Trump và các công ty thương mại toàn cầu đã bán dầu Venezuela cho ông ta sẽ gặp khó khăn trong việc tiếp thị nó. Hơn nữa, các công ty này hiện đang bán nó với giá gấp đôi giá mua! Bằng cách cung cấp bảo hiểm cho tàu thuyền và hộ tống chúng qua eo biển Hormuz, Trump đã gián tiếp chiếm đóng eo biển này và hiện đang kiểm soát dòng chảy năng lượng đến Trung Quốc và các nước khác. Chi phí bảo hiểm và bảo vệ sẽ làm tăng giá dầu và khí đốt tự nhiên hóa lỏng xuất khẩu từ vùng Vịnh. Nói cách khác, mục tiêu là tăng chi phí.Tóm lại, Trump đã đạt được tất cả các mục tiêu của mình bằng cách sử dụng Iran làm cái cớ, vì vậy ông ta kỳ vọng cuộc chiến sẽ kết thúc với việc chính quyền Iran vẫn nắm quyền!
Reactions:
kerberus and adoson
Khủng hoảng năng lượng năm 1973 có phải do Mỹ dàn dựng để làm chậm lại sự phát triển của các đối thủ cạnh tranh không? Lý thuyết này có được xuất bản trong sách và bài báo không?
Khủng hoảng năng lượng năm 1973, thường được gọi là cú sốc dầu mỏ hoặc lệnh cấm vận dầu mỏ, chủ yếu do Tổ chức các nước Ả Rập xuất khẩu dầu mỏ (OAPEC) áp đặt lệnh cấm vận dầu mỏ đối với Mỹ và các quốc gia ủng hộ Israel trong Chiến tranh Yom Kippur, kết hợp với việc cắt giảm sản lượng của Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC). Điều này khiến giá dầu toàn cầu tăng gấp bốn lần, từ khoảng 3 USD/thùng lên gần 12 USD/thùng vào đầu năm 1974, gây ra tình trạng thiếu hụt nhiên liệu nghiêm trọng, rối loạn kinh tế và lạm phát ở các nước nhập khẩu dầu.
Mỹ không "dàn dựng" khủng hoảng theo nghĩa chủ động khởi xướng lệnh cấm vận hay cắt giảm sản lượng – đó là hành động của các nước Ả Rập OPEC nhằm đáp trả địa chính trị. Tuy nhiên, có một lý thuyết được ghi nhận khá rõ ràng cho rằng chính quyền Nixon đã đồng lõa hoặc khuyến khích việc OPEC tăng giá dầu (phần vượt ra ngoài lệnh cấm vận), thay vì phản đối mạnh mẽ, nhằm phục vụ lợi ích chiến lược và kinh tế của Mỹ. Quan điểm này thách thức câu chuyện truyền thống rằng Mỹ chỉ là nạn nhân thụ động, và cho rằng Mỹ đã có những lựa chọn chính sách cố ý làm trầm trọng thêm hoặc dung túng cho việc tăng giá.
### Các yếu tố chính của lý thuyết
Theo quan điểm này, chính quyền Nixon và Ngoại trưởng Henry Kissinger ủng hộ giá dầu cao hơn vì một số lý do liên kết chặt chẽ:
Những người phản đối lý thuyết này cho rằng chính sách nội địa của Mỹ – như kiểm soát giá dầu và xăng của Nixon từ năm 1971 để chống lạm phát – mới là nguyên nhân chính gây ra tình trạng xếp hàng dài tại trạm xăng, chứ không phải lệnh cấm vận (vì dầu là hàng hóa thay thế được trên toàn cầu). Một số nguồn ghi nhận sự bất đồng nội bộ, như Bộ trưởng Tài chính William Simon ủng hộ giá thấp hơn nhưng bị bác bỏ. Bộ trưởng Dầu mỏ Ả Rập Xê Út Ahmed Zaki Yamani sau này tuyên bố ông "100% chắc chắn rằng người Mỹ đứng sau việc tăng giá dầu."
Tổng thể, lý thuyết không khẳng định Mỹ khởi xướng lệnh cấm vận, mà nhấn mạnh sự đồng lõa trong động lực tăng giá – yếu tố định hình nên khủng hoảng.
### Lý thuyết này có được xuất bản trong sách và bài báo không?
Có, đây không phải là thuyết âm mưu ngoại biên mà là một cách diễn giải được tranh luận trong giới sử học và kinh tế học, dựa trên tài liệu giải mật, phỏng vấn và phân tích đương thời. Nó xuất hiện trong các công trình học thuật, sách và bài báo, đại diện cho nhiều góc nhìn từ quan chức Mỹ đến nhân vật OPEC. Một số ví dụ nổi bật:
- Sách:
- Revolt of the Rich: How the Politics of the 1970s Widened America’s Class Divide của David N. Gibbs (Columbia University Press, 2024): Phân tích toàn diện về sự đồng lõa của Mỹ, dựa trên hồ sơ thời Nixon cho thấy khuyến khích tăng giá để lợi ích cho giới tinh hoa và đồng minh, đồng thời gây hại cho đối thủ.
- Panic at the Pump: The Energy Crisis and the Transformation of American Politics in the 1970s của Meg Jacobs (Hill and Wang, 2016): Thảo luận cách chính sách Mỹ (hạn ngạch nhập khẩu, kiểm soát giá) tạo điều kiện dễ bị tổn thương, với hàm ý dung túng chiến lược cho giá cao hơn để định hình lại động lực toàn cầu.
- The Prize: The Epic Quest for Oil, Money & Power của Daniel Yergin (Free Press, 1991, các ấn bản cập nhật): Sách đoạt Pulitzer về lịch sử dầu mỏ, đề cập đến tương tác Mỹ-OPEC, bao gồm khuyến khích điều chỉnh giá vì lợi ích chung, dù nhấn mạnh yếu tố thị trường hơn là đồng lõa cố ý.
- Confessions of an Economic Hit Man của John Perkins (Berrett-Koehler, 2004): Perkins, từng là cố vấn, mô tả chiến thuật Mỹ thập niên 1970 ảnh hưởng đến các nước đang phát triển (bao gồm nhà sản xuất dầu) qua nợ và dự báo kinh tế, dẫn đến giá cao hơn và đòn bẩy cho Mỹ – nằm trong chiến lược "economic hit man" rộng lớn hơn.
- Bài báo và công trình học thuật:
- "The United States and the OPEC Dilemma: Between Oil Prices and Foreign Policy" trên Foreign Policy (Xuân 1974), phụ đề "We Pushed Them": Dựa trên phỏng vấn quan chức Mỹ như Đại sứ James Akins, kết luận Mỹ khuyến khích các nước Trung Đông tăng và duy trì giá cao.
- "Before the 'Locomotive' Runs: The Impact of the 1973–1974 Oil Shock on Japan and the International Financial System" của Kazuhiko Yago trên Financial History Review (2020): Đề cập đến "các thuyết âm mưu" về cú sốc, lưu ý Mỹ được bảo vệ tương đối và thảo luận tác động không đồng đều lên đối thủ như Nhật Bản, châu Âu.
- Luận văn danh dự "The 1973 Oil Embargo and US-Saudi Relations: An Episode in New Imperialism" của Noah D. Sher (Oberlin College, 2017): Lập luận Mỹ khuyến khích chi tiêu của Ả Rập Xê Út (ngụ ý dung túng doanh thu/giá cao hơn) để duy trì sản lượng dồi dào và giá thấp dài hạn, nhưng thừa nhận tranh luận về ý định Mỹ.
- Các cột báo như của Jack Anderson trên Washington Post (thập niên 1970): Nhấn mạnh Mỹ từ chối nỗ lực của Ả Rập Xê Út kiềm chế tăng giá.
Các nguồn này đại diện cho sự phân bố cân bằng: từ học giả Mỹ (Gibbs, Jacobs), góc nhìn quốc tế (Yago), đến tài liệu đương thời từ các bên liên quan. Dù lịch sử chính thống nhấn mạnh tính ngoại sinh của lệnh cấm vận, lý thuyết này ngày càng được công nhận qua bằng chứng lưu trữ, xuất hiện trong tạp chí bình duyệt, sách và phân tích chính sách. Nó vẫn gây tranh cãi, với lập luận phản biện nhấn mạnh nỗ lực của Mỹ giảm thiểu khủng hoảng (như thành lập Cơ quan Năng lượng Quốc tế năm 1974).
Khủng hoảng năng lượng năm 1973, thường được gọi là cú sốc dầu mỏ hoặc lệnh cấm vận dầu mỏ, chủ yếu do Tổ chức các nước Ả Rập xuất khẩu dầu mỏ (OAPEC) áp đặt lệnh cấm vận dầu mỏ đối với Mỹ và các quốc gia ủng hộ Israel trong Chiến tranh Yom Kippur, kết hợp với việc cắt giảm sản lượng của Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC). Điều này khiến giá dầu toàn cầu tăng gấp bốn lần, từ khoảng 3 USD/thùng lên gần 12 USD/thùng vào đầu năm 1974, gây ra tình trạng thiếu hụt nhiên liệu nghiêm trọng, rối loạn kinh tế và lạm phát ở các nước nhập khẩu dầu.
Mỹ không "dàn dựng" khủng hoảng theo nghĩa chủ động khởi xướng lệnh cấm vận hay cắt giảm sản lượng – đó là hành động của các nước Ả Rập OPEC nhằm đáp trả địa chính trị. Tuy nhiên, có một lý thuyết được ghi nhận khá rõ ràng cho rằng chính quyền Nixon đã đồng lõa hoặc khuyến khích việc OPEC tăng giá dầu (phần vượt ra ngoài lệnh cấm vận), thay vì phản đối mạnh mẽ, nhằm phục vụ lợi ích chiến lược và kinh tế của Mỹ. Quan điểm này thách thức câu chuyện truyền thống rằng Mỹ chỉ là nạn nhân thụ động, và cho rằng Mỹ đã có những lựa chọn chính sách cố ý làm trầm trọng thêm hoặc dung túng cho việc tăng giá.
### Các yếu tố chính của lý thuyết
Theo quan điểm này, chính quyền Nixon và Ngoại trưởng Henry Kissinger ủng hộ giá dầu cao hơn vì một số lý do liên kết chặt chẽ:
- Liên minh địa chính trị với Iran: Shah Iran (Mohammed Reza Pahlavi) là đồng minh quan trọng của Mỹ ở Trung Đông, được xem là bức tường chắn chống lại ảnh hưởng của Liên Xô. Shah ủng hộ tăng giá dầu để tài trợ hiện đại hóa và xây dựng quân sự cho Iran, và Mỹ đã khuyến khích điều này. Ví dụ, Nixon được ghi nhận đã nói với quan chức Iran năm 1970: "Hãy nói với Shah rằng ông ấy có thể thúc ép chúng tôi hết mức có thể về giá dầu." Mỹ cũng từ chối các đề nghị của Ả Rập Xê Út năm 1974 nhằm kiềm chế OPEC tăng giá.
- Lợi ích kinh tế cho Mỹ: Giá cao hơn mang lại lợi nhuận lớn cho các công ty dầu mỏ Mỹ từ sản xuất nội địa, đồng thời khiến các mỏ mới (như ở Alaska hay Biển Bắc) trở nên khả thi về kinh tế. Nó cũng dẫn dòng "petrodollar" từ các nước giàu dầu quay trở lại kinh tế Mỹ qua bán vũ khí cho Iran và Ả Rập Xê Út, cũng như đầu tư vào trái phiếu Kho bạc Mỹ. Một thỏa thuận bí mật năm 1974 tại Jeddah với Ả Rập Xê Út đã chính thức hóa việc tái tuần hoàn doanh thu dầu mỏ vào nợ Mỹ, giúp tài trợ thâm hụt và ổn định đồng đô la sau khi hệ thống Bretton Woods sụp đổ.
- Làm chậm đối thủ cạnh tranh: Châu Âu và Nhật Bản – các đối thủ kinh tế lớn đang phục hồi sau Thế chiến II – phụ thuộc nhiều hơn vào dầu nhập khẩu từ Trung Đông so với Mỹ (nước vẫn có sản lượng nội địa đáng kể). Cú sốc giá dầu ảnh hưởng không cân xứng đến kinh tế họ, có thể kìm hãm tăng trưởng và duy trì vị thế bá chủ của Mỹ. Các tài liệu giải mật cho thấy Mỹ nhận thức rõ tác động không đồng đều này, và Mỹ được bảo vệ tương đối tốt hơn.
- Chiến lược Chiến tranh Lạnh: Giá dầu cao làm căng thẳng kinh tế Liên Xô (vì Liên Xô trợ cấp dầu cho các đồng minh), đồng thời làm rối loạn thị trường toàn cầu theo hướng có lợi cho Mỹ.
Những người phản đối lý thuyết này cho rằng chính sách nội địa của Mỹ – như kiểm soát giá dầu và xăng của Nixon từ năm 1971 để chống lạm phát – mới là nguyên nhân chính gây ra tình trạng xếp hàng dài tại trạm xăng, chứ không phải lệnh cấm vận (vì dầu là hàng hóa thay thế được trên toàn cầu). Một số nguồn ghi nhận sự bất đồng nội bộ, như Bộ trưởng Tài chính William Simon ủng hộ giá thấp hơn nhưng bị bác bỏ. Bộ trưởng Dầu mỏ Ả Rập Xê Út Ahmed Zaki Yamani sau này tuyên bố ông "100% chắc chắn rằng người Mỹ đứng sau việc tăng giá dầu."
Tổng thể, lý thuyết không khẳng định Mỹ khởi xướng lệnh cấm vận, mà nhấn mạnh sự đồng lõa trong động lực tăng giá – yếu tố định hình nên khủng hoảng.
### Lý thuyết này có được xuất bản trong sách và bài báo không?
Có, đây không phải là thuyết âm mưu ngoại biên mà là một cách diễn giải được tranh luận trong giới sử học và kinh tế học, dựa trên tài liệu giải mật, phỏng vấn và phân tích đương thời. Nó xuất hiện trong các công trình học thuật, sách và bài báo, đại diện cho nhiều góc nhìn từ quan chức Mỹ đến nhân vật OPEC. Một số ví dụ nổi bật:
- Sách:
- Revolt of the Rich: How the Politics of the 1970s Widened America’s Class Divide của David N. Gibbs (Columbia University Press, 2024): Phân tích toàn diện về sự đồng lõa của Mỹ, dựa trên hồ sơ thời Nixon cho thấy khuyến khích tăng giá để lợi ích cho giới tinh hoa và đồng minh, đồng thời gây hại cho đối thủ.
- Panic at the Pump: The Energy Crisis and the Transformation of American Politics in the 1970s của Meg Jacobs (Hill and Wang, 2016): Thảo luận cách chính sách Mỹ (hạn ngạch nhập khẩu, kiểm soát giá) tạo điều kiện dễ bị tổn thương, với hàm ý dung túng chiến lược cho giá cao hơn để định hình lại động lực toàn cầu.
- The Prize: The Epic Quest for Oil, Money & Power của Daniel Yergin (Free Press, 1991, các ấn bản cập nhật): Sách đoạt Pulitzer về lịch sử dầu mỏ, đề cập đến tương tác Mỹ-OPEC, bao gồm khuyến khích điều chỉnh giá vì lợi ích chung, dù nhấn mạnh yếu tố thị trường hơn là đồng lõa cố ý.
- Confessions of an Economic Hit Man của John Perkins (Berrett-Koehler, 2004): Perkins, từng là cố vấn, mô tả chiến thuật Mỹ thập niên 1970 ảnh hưởng đến các nước đang phát triển (bao gồm nhà sản xuất dầu) qua nợ và dự báo kinh tế, dẫn đến giá cao hơn và đòn bẩy cho Mỹ – nằm trong chiến lược "economic hit man" rộng lớn hơn.
- Bài báo và công trình học thuật:
- "The United States and the OPEC Dilemma: Between Oil Prices and Foreign Policy" trên Foreign Policy (Xuân 1974), phụ đề "We Pushed Them": Dựa trên phỏng vấn quan chức Mỹ như Đại sứ James Akins, kết luận Mỹ khuyến khích các nước Trung Đông tăng và duy trì giá cao.
- "Before the 'Locomotive' Runs: The Impact of the 1973–1974 Oil Shock on Japan and the International Financial System" của Kazuhiko Yago trên Financial History Review (2020): Đề cập đến "các thuyết âm mưu" về cú sốc, lưu ý Mỹ được bảo vệ tương đối và thảo luận tác động không đồng đều lên đối thủ như Nhật Bản, châu Âu.
- Luận văn danh dự "The 1973 Oil Embargo and US-Saudi Relations: An Episode in New Imperialism" của Noah D. Sher (Oberlin College, 2017): Lập luận Mỹ khuyến khích chi tiêu của Ả Rập Xê Út (ngụ ý dung túng doanh thu/giá cao hơn) để duy trì sản lượng dồi dào và giá thấp dài hạn, nhưng thừa nhận tranh luận về ý định Mỹ.
- Các cột báo như của Jack Anderson trên Washington Post (thập niên 1970): Nhấn mạnh Mỹ từ chối nỗ lực của Ả Rập Xê Út kiềm chế tăng giá.
Các nguồn này đại diện cho sự phân bố cân bằng: từ học giả Mỹ (Gibbs, Jacobs), góc nhìn quốc tế (Yago), đến tài liệu đương thời từ các bên liên quan. Dù lịch sử chính thống nhấn mạnh tính ngoại sinh của lệnh cấm vận, lý thuyết này ngày càng được công nhận qua bằng chứng lưu trữ, xuất hiện trong tạp chí bình duyệt, sách và phân tích chính sách. Nó vẫn gây tranh cãi, với lập luận phản biện nhấn mạnh nỗ lực của Mỹ giảm thiểu khủng hoảng (như thành lập Cơ quan Năng lượng Quốc tế năm 1974).