Nhiều bác thấy camera có chức năng quay 10 bit, S-log, Vlog,... nhưng chưa hiểu rõ thì bao công giải đáp cho ae.
Video 10 bit ngon như nào?
Bình thường các ảnh JPG đều là 8 bit (độ sâu màu), có 256 sắc độ ở mỗi kênh R-G-B. 256 được tính bằng 2^8=256. Ba kênh RGB nhân lại với nhau thành 16.7 triệu màu. Hầu hết các video quay ở điện thoại đều sử dụng 8 bit vì nhẹ, ăn liền, phổ biến với file MP4.
10 bit thì khác, có 2^10=1024 sắc độ, nhân 3 kênh lại với nhau tạo thành hơn 1 tỷ màu. Như vậy 10 bit nhiều màu gấp 64 lần so với 8 bit. Ngày xưa hay nghe quảng cáo TV 16.7 triệu màu, bây giờ đã quảng cáo TV 1 tỷ màu rồi.
Các video 8 bit thường bị một cái gọi là banding (chênh lệch màu sắc giữa các dải màu), hiện rõ nhất ở các vùng trời hoặc background chiếu đèn ở phía sau, xuất hiện do ít biến thể màu hơn. VD: 8 bit có xanh nhạt, xanh vừa, xanh đậm. 10 bit có xanh siêu nhạt, xanh hơi nhạt, xanh nhạt, xanh, xanh hơi đậm, xanh đậm, xanh siêu đậm. Vì thế video 10 bit ở các trường hợp tương tự, do dải màu đa dạng hơn nên nhìn sẽ mượt, không bị tách thành từng mảng.
Đa dạng trong biến thể màu, không phải chi tiết
Video 10 bit hay 8 bit hay đi kèm một thứ gọi là 4:2:0, 4:2:2 hoặc 4:4:4, tức ám chỉ độ chi tiết của màu. Nghĩa là 10 bit có 1 tỷ màu, nhưng độ chi tiết trong từng pixel phụ thuộc vào việc nó là 4:2:0 hay 4:2:2.
Chúng ta có 1 dải pixel màu sắc, chia làm 2 hàng với 4 pixel mỗi hàng. Con số đầu tiên ám chỉ ánh sáng, luôn là 4. Con số thứ 2 là màu sắc ở hàng đầu tiên, con số thứ 3 là màu sắc ở hàng thứ 2.
Nếu là 4:4:4, nghĩa là mỗi hàng có 4 màu độc lập cho mỗi pixel, độ chi tiết cực cao. Nếu là 4:2:2, mỗi hàng chỉ có 2 màu. Thay vì mỗi pixel có màu độc lập, một pixel sẽ lấy màu ăn theo pixel bên cạnh, giảm độ chi tiết trong màu xuống 50%. Còn với 4:2:0, ở hàng trên có 2 màu, hàng dưới vì không có chi tiết màu nào thêm nên sẽ lấy lại màu ở hàng trên, giảm độ chi tiết màu xuống 25%.
Video quay bằng điện thoại 8 bit cũng chỉ sử dụng 4:2:0, độ chi tiết màu cực kỳ thấp, rất dễ bể màu, lộ pixel khi chỉnh sửa.
Các máy quay ngon bây giờ chủ yếu đánh vào chất lượng 10 bit 4:2:2, chẳng hạn như Sony FX3 hay Lumix GH7. Còn muốn ngon hơn nữa người ta thường quay raw luôn nhưng file cực khủng. Đơn giản 1 frame raw như ảnh raw là 20mb, nhân 30 frame cho 1 giây, nhân với 1 phút quay, tổng dung lượng là 20Mb x 30 frame x 60s=36000Mb=36Gb, thường phải gắn ở SSD rời để quay chứ thẻ nhớ thường không chịu nổi.
Log profile cho video 10 bit
10 bit không có khả năng như raw (12 bit trở lên), không dễ dàng chỉnh sửa màu sắc như file ảnh raw, vì 10 bit đã xử lý và nén, ghi thông tin màu hoàn toàn vào video rồi, nếu chỉnh sửa file 10 bit bình thường cũng vẫn rất dễ bể màu và khó sửa sang màu khác.
Chính vì thế để chỉnh màu sắc dễ dàng hơn, có một thứ gọi là file log, ghi lại video dưới một dạng màu cực bệt, xám xịt, hạ vùng sáng nâng vùng tối. Các màu sẽ được đưa vào lại trong quá trình hậu kỳ hoặc sử dụng file lut. File log không phải filter hiệu ứng, mà là chức năng để ghi lại dynamic range rộng nhất có thể, lưu giữ lại chi tiết trong các vùng sáng, vùng tối ngon hơn, trong lúc hậu kỳ có thể kéo lại giống như cứu ảnh cháy sáng với file raw.
Có nên sử dụng file 10 bit hoặc có cần thiết để dùng không?
Nếu hướng tới quay video bán chuyên đến chuyên nghiệp, cần chỉnh màu ngon như chỉnh ảnh thì có thể cân nhắc dùng, vì khi đã mất công quay 10 bit thì cũng phải dùng log profile để hậu kỳ. Quay 10 bit màu standard thì quay file MP4 8 bit cho lẹ.
Giờ đã có nhiều file lut, giống như preset trong lightroom, áp phát lên màu luôn nên cũng không vất vả quá, chỉnh nhẹ nhàng thêm 1 chút là được.
MXH ép video xuống 8 bit 420 thì 10 bit để làm gì?
Độ chi tiết màu vẫn cao hơn, up lên MXH khi bị nén thì các phần ngon vẫn giữ lại được ít nhiều (bitrate cũng phải cao). Còn quay 8 bit xong chỉnh nhẹ sáng tối, tăng bão hòa tí, up lên MXH thường bị ép nén tả tơi, lộ pixel rõ.
Myth
Nhiều thợ bảo là quay video phân giải cao xuống scale thấp xuống sẽ giữ lại độ chi tiết màu cao hơn. Chẳng hạn 4k 422 scale xuống FHD sẽ thành 444, tuy nhiên nó là myth, không chắc.
Tip
Điện thoại, máy ảnh tham khảo
Phần mềm
- Davinci, Final cut (Mac), Vegas pro, Premier
Lut
- Tôi hay tải ở motka chấm net, hoặc psdly chấm to, free
Sai sót gì nhờ ae sửa ở dưới còm
Video 10 bit ngon như nào?
Bình thường các ảnh JPG đều là 8 bit (độ sâu màu), có 256 sắc độ ở mỗi kênh R-G-B. 256 được tính bằng 2^8=256. Ba kênh RGB nhân lại với nhau thành 16.7 triệu màu. Hầu hết các video quay ở điện thoại đều sử dụng 8 bit vì nhẹ, ăn liền, phổ biến với file MP4.
10 bit thì khác, có 2^10=1024 sắc độ, nhân 3 kênh lại với nhau tạo thành hơn 1 tỷ màu. Như vậy 10 bit nhiều màu gấp 64 lần so với 8 bit. Ngày xưa hay nghe quảng cáo TV 16.7 triệu màu, bây giờ đã quảng cáo TV 1 tỷ màu rồi.
Các video 8 bit thường bị một cái gọi là banding (chênh lệch màu sắc giữa các dải màu), hiện rõ nhất ở các vùng trời hoặc background chiếu đèn ở phía sau, xuất hiện do ít biến thể màu hơn. VD: 8 bit có xanh nhạt, xanh vừa, xanh đậm. 10 bit có xanh siêu nhạt, xanh hơi nhạt, xanh nhạt, xanh, xanh hơi đậm, xanh đậm, xanh siêu đậm. Vì thế video 10 bit ở các trường hợp tương tự, do dải màu đa dạng hơn nên nhìn sẽ mượt, không bị tách thành từng mảng.
Video 10 bit hay 8 bit hay đi kèm một thứ gọi là 4:2:0, 4:2:2 hoặc 4:4:4, tức ám chỉ độ chi tiết của màu. Nghĩa là 10 bit có 1 tỷ màu, nhưng độ chi tiết trong từng pixel phụ thuộc vào việc nó là 4:2:0 hay 4:2:2.
Chúng ta có 1 dải pixel màu sắc, chia làm 2 hàng với 4 pixel mỗi hàng. Con số đầu tiên ám chỉ ánh sáng, luôn là 4. Con số thứ 2 là màu sắc ở hàng đầu tiên, con số thứ 3 là màu sắc ở hàng thứ 2.
Nếu là 4:4:4, nghĩa là mỗi hàng có 4 màu độc lập cho mỗi pixel, độ chi tiết cực cao. Nếu là 4:2:2, mỗi hàng chỉ có 2 màu. Thay vì mỗi pixel có màu độc lập, một pixel sẽ lấy màu ăn theo pixel bên cạnh, giảm độ chi tiết trong màu xuống 50%. Còn với 4:2:0, ở hàng trên có 2 màu, hàng dưới vì không có chi tiết màu nào thêm nên sẽ lấy lại màu ở hàng trên, giảm độ chi tiết màu xuống 25%.
Video quay bằng điện thoại 8 bit cũng chỉ sử dụng 4:2:0, độ chi tiết màu cực kỳ thấp, rất dễ bể màu, lộ pixel khi chỉnh sửa.
Các máy quay ngon bây giờ chủ yếu đánh vào chất lượng 10 bit 4:2:2, chẳng hạn như Sony FX3 hay Lumix GH7. Còn muốn ngon hơn nữa người ta thường quay raw luôn nhưng file cực khủng. Đơn giản 1 frame raw như ảnh raw là 20mb, nhân 30 frame cho 1 giây, nhân với 1 phút quay, tổng dung lượng là 20Mb x 30 frame x 60s=36000Mb=36Gb, thường phải gắn ở SSD rời để quay chứ thẻ nhớ thường không chịu nổi.
Log profile cho video 10 bit
10 bit không có khả năng như raw (12 bit trở lên), không dễ dàng chỉnh sửa màu sắc như file ảnh raw, vì 10 bit đã xử lý và nén, ghi thông tin màu hoàn toàn vào video rồi, nếu chỉnh sửa file 10 bit bình thường cũng vẫn rất dễ bể màu và khó sửa sang màu khác.
Chính vì thế để chỉnh màu sắc dễ dàng hơn, có một thứ gọi là file log, ghi lại video dưới một dạng màu cực bệt, xám xịt, hạ vùng sáng nâng vùng tối. Các màu sẽ được đưa vào lại trong quá trình hậu kỳ hoặc sử dụng file lut. File log không phải filter hiệu ứng, mà là chức năng để ghi lại dynamic range rộng nhất có thể, lưu giữ lại chi tiết trong các vùng sáng, vùng tối ngon hơn, trong lúc hậu kỳ có thể kéo lại giống như cứu ảnh cháy sáng với file raw.
Có nên sử dụng file 10 bit hoặc có cần thiết để dùng không?
Nếu hướng tới quay video bán chuyên đến chuyên nghiệp, cần chỉnh màu ngon như chỉnh ảnh thì có thể cân nhắc dùng, vì khi đã mất công quay 10 bit thì cũng phải dùng log profile để hậu kỳ. Quay 10 bit màu standard thì quay file MP4 8 bit cho lẹ.
Giờ đã có nhiều file lut, giống như preset trong lightroom, áp phát lên màu luôn nên cũng không vất vả quá, chỉnh nhẹ nhàng thêm 1 chút là được.
MXH ép video xuống 8 bit 420 thì 10 bit để làm gì?
Độ chi tiết màu vẫn cao hơn, up lên MXH khi bị nén thì các phần ngon vẫn giữ lại được ít nhiều (bitrate cũng phải cao). Còn quay 8 bit xong chỉnh nhẹ sáng tối, tăng bão hòa tí, up lên MXH thường bị ép nén tả tơi, lộ pixel rõ.
Myth
Nhiều thợ bảo là quay video phân giải cao xuống scale thấp xuống sẽ giữ lại độ chi tiết màu cao hơn. Chẳng hạn 4k 422 scale xuống FHD sẽ thành 444, tuy nhiên nó là myth, không chắc.
Tip
- Đã quay 10 bit thì nên quay log
- Đã quay log thì nên có sẵn lut hoặc biết chỉnh màu bằng app chuyên
- Mỗi lut được thiết riêng cho 1 dòng máy, nên tìm hiểu trước. Có các lut thiết kế riêng gắn phát ăn vào file log luôn (VD: Phantom Luts có nhiều thiết kế cho nhiều hệ máy). Còn các lut creative (lut cho mọi máy) thường được gắn kèm với lut rec.709. (Trình tự: gắn lut rec.709 của máy đó, sau đó gắn lut creative, để lut creative lên trước sẽ hỏng màu)
- Chuẩn bị sẵn thẻ nhớ có dấu "V30 hoặc V60" trở lên vì 10 bit bitrate video thường rất cao, cần thẻ nhớ có tốc độ ghi nhanh
Điện thoại, máy ảnh tham khảo
- IP 15 trở lên, dòng Pro, Xiaomi 14 Ultra, Vivo x200 ultra (nói chung là flagship)
- Lumix GH series, 5 trở lên. Sony FX3, A7 IV, A7SIII
Phần mềm
- Davinci, Final cut (Mac), Vegas pro, Premier
Lut
- Tôi hay tải ở motka chấm net, hoặc psdly chấm to, free
Sai sót gì nhờ ae sửa ở dưới còm
Reactions:
dopchai_vai, toad_sage, Find The Light and 2 others
quay cho vui có xem lại éo đâu mà cần 10 bit, bỏ lên tiktok nó cũng ko nhận