Lãi suất qua đêm đạt đỉnh kỷ lục vào phiên 3/2 do áp lực thanh khoản trước Tết. Ngân hàng Nhà nước buộc phải mở lại kênh swap USD/VND để hạ nhiệt căng thẳng hệ thống.
Lãi suất liên ngân hàng lập đỉnh
Theo Báo cáo thị trường tiền tệ và trái phiếu tháng 2/2026 của Công ty cổ phần Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS), trong tháng 1 và tuần đầu của tháng 2, lãi suất qua đêm trên thị trường liên ngân hàng tăng vọt lên mức cao nhất lịch sử.
Riêng phiên 3/2 có giao dịch được chốt quanh 21%. Sang ngày 4/2, căng thẳng hạ nhiệt phần nào khi Ngân hàng Nhà nước mở lại kênh hoán đổi USD/VND (swap), với chi phí tham chiếu khoảng 1,31% và quy mô khoảng 1 tỷ USD; nhà điều hành buộc phải bổ sung thêm “van” ổn định trong bối cảnh áp lực thanh khoản dâng cao.
Yếu tố nền được các chuyên gia phân tích của SHS nhắc tới là lệch cân đối kỳ hạn, khi nguồn vốn chủ yếu ngắn hạn trong khi nhu cầu sử dụng vốn lại dài hơn, khiến “đệm dự trữ” của hệ thống mỏng và dễ tổn thương trước các cú sốc ngắn hạn.
Vào đúng thời điểm cuối tháng 1, áp lực nộp thuế dồn của các doanh nghiệp khiến tiền rời hệ thống ngân hàng sang tài khoản Kho bạc tại Ngân hàng Nhà nước. Cùng lúc, yếu tố mùa vụ trước Tết khi nhu cầu rút tiền mặt của người dân tăng lên, lượng tiền mặt lưu thông ngoài hệ thống ngân hàng tăng cao, làm sụt giảm nguồn vốn khả dụng trong ngắn hạn.
Trong bối cảnh đó, một số ngân hàng đang duy trì dự trữ bắt buộc ở mức thấp nên phải bổ sung dự trữ do kỳ nghỉ kéo dài vẫn được tính vào kỳ dự trữ bắt buộc, từ đó làm gia tăng nhu cầu vay mượn trên thị trường liên ngân hàng.
SHS cho rằng, sau hai phiên hỗ trợ qua thị trường mở của Ngân hàng Nhà nước, lượng OMO lưu hành mới hồi về quanh 360 nghìn tỷ đồng. Việc nhà điều hành vẫn bơm được OMO trong những phiên đầu tháng 2 chủ yếu đến từ hai yếu tố kỹ thuật là lượng OMO lưu hành đã giảm từ khoảng 404 nghìn tỷ đồng cuối năm 2025 xuống khoảng 316 nghìn tỷ đồng cuối tháng 1, tạo dư địa nhất định; đồng thời lực tham gia chủ yếu đến từ nhóm ngân hàng lớn do còn đủ giấy tờ có giá để vay OMO, qua đó lan tỏa thanh khoản sang các ngân hàng nhỏ hơn.
Cận Tết áp lực thanh khoản của hệ thống ngân hàng tăng cao. Ảnh: Duy Minh
Tuy nhiên, đà cầm cự này không kéo dài. Sau gần một tháng tạm dừng Ngân hàng Nhà nước buộc phải mở lại kênh swap; áp lực trên thị trường tiền tệ vẫn hiện hữu dù các công cụ truyền thống đã được vận dụng.
Một lãnh đạo ngân hàng trong nhóm Big4 nhận định, căng thẳng thanh khoản chỉ mang tính cục bộ và diễn ra trong vài ngày rồi dịu dần, song diễn biến lãi suất qua đêm tăng vọt, hệ thống trải qua thời điểm nhạy cảm hiếm gặp.
Kho bạc tiệm cận “kịch trần” hỗ trợ
Trong bức tranh đó, các chuyên gia của SHS cho hay, tiền gửi của Kho bạc Nhà nước tại nhóm ngân hàng lớn trở thành một mảnh ghép quan trọng.
Tuy nhiên, thực tế, hiệu ứng hỗ trợ từ kênh Kho bạc diễn ra trong bối cảnh chính dòng tiền này lại suy giảm do chu kỳ chi ngân sách. Lãnh đạo một ngân hàng nhóm Big4 cho biết, Kho bạc Nhà nước và Bảo hiểm xã hội đang chi trả gộp hai tháng lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội trong kỳ chi trả tháng 2 trước Tết cho hơn 3,5 triệu người hưởng trên toàn quốc, khiến lượng tiền gửi quay trở lại hệ thống ngân hàng giảm xuống. Trong khi đó, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công tăng lên cũng làm nguồn tiền gửi tạm thời này thu hẹp nhanh.
Áp lực còn đến từ phía khu vực doanh nghiệp khi cuối tháng 1, đầu tháng 2 là cao điểm tạm nộp thuế, khiến dòng tiền gửi doanh nghiệp giảm, làm suy giảm nguồn vốn ngắn hạn của các ngân hàng. Khi nguồn vào co lại trong khi nhu cầu chi trả và dự trữ tăng, một số ngân hàng phải vay trên thị trường liên ngân hàng để bù đắp thiếu hụt tạm thời.
Biểu đồ lượng tiền gửi của Kho bạc nhà nước tại Big4. Ảnh: SHS
Theo SHS, sau khi nâng trần từ 50% lên 60% trong khuôn khổ quản lý Ngân quỹ Nhà nước, vào đầu tháng 2, trước áp lực thanh khoản, Kho bạc đã nhanh chóng đấu thầu gửi thêm tiền để hỗ trợ hệ thống và hiện ước tính đã tiệm cận vùng “kịch trần”. Dòng vốn này thời gian qua được phía các ngân hàng đánh giá là hỗ trợ rất lớn cho khả năng cân đối vốn ngắn hạn.
Tuy nhiên, nguồn tiền từ ngân quỹ chỉ mang tính tạm thời bởi đây là phần vốn “chưa được giải ngân” nhưng đã có nhiệm vụ chi cụ thể.
Bộ Tài chính cho biết, việc điều chỉnh hạn mức từ 50 lên 60 % làm tăng áp lực đáp ứng kịp thời các nhu cầu thanh toán ngân sách như chi an sinh xã hội hay giải ngân vốn đầu tư, song động thái này giúp Ngân hàng Nhà nước giảm áp lực lên mặt bằng lãi suất thị trường, hỗ trợ ổn định kinh tế vĩ mô và góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng trong giai đoạn cao điểm cuối năm và tết Nguyên đán 2026.
Các chuyên gia cho rằng, tiền gửi của Kho bạc có tính mùa vụ cao, phụ thuộc chặt chẽ vào chu kỳ thu - chi ngân sách. Khi tiền được nộp vào Kho bạc, cần có độ trễ nhất định để phân bổ ngược lại hệ thống ngân hàng, từ đó tạo áp lực thanh khoản trong ngắn hạn. Điều này lý giải vì sao dù kênh Kho bạc đã được sử dụng ở mức rất cao, nhà điều hành vẫn phải tái kích hoạt công cụ hoán đổi để gia cố ổn định hệ thống.
Theo Báo cáo tài chính quý III/2025 của các ngân hàng lớn thuộc nhóm Big4, số dư tiền gửi của Kho bạc Nhà nước tại Vietcombank, VietinBank và BIDV đạt khoảng 460.000 tỷ đồng, tăng gần 26% so với thời điểm cuối năm 2024.
Lãi suất liên ngân hàng vọt lên mức 21%, cao nhất lịch sử
Lãi suất qua đêm đạt đỉnh kỷ lục vào phiên 3/2 do áp lực thanh khoản trước Tết. Ngân hàng Nhà nước buộc phải mở lại kênh swap USD/VND để hạ nhiệt căng thẳng hệ thống.
congthuong.vn
Reactions:
virility, khaclub3, Canh-huu and 2 others
. Cảm giác rất quen thuộc.
